Końcówka marca albo ciepły wrzesień często kuszą, żeby od razu sadzić truskawki, lecz sama data w kalendarzu nie wystarczy. Zbyt zimna lub nasiąknięta gleba opóźnia ukorzenianie, a praca w upał często kończy się więdnięciem młodych roślin. Termin trzeba dopasować do pogody, typu sadzonek i stanu grządki po deszczu.
W tekście znajdziesz terminy sadzenia wiosną, latem i jesienią oraz wskazówki dla sadzonek doniczkowanych, frigo, z odkrytym korzeniem i z własnych rozłogów. Sprawdzisz też, po czym poznać gotową glebę, jak posadzić rośliny na dobrej głębokości i kiedy spodziewać się pierwszych owoców.
Kiedy sadzić truskawki wiosną?
Najbezpieczniejszy termin wiosenny przypada wtedy, gdy ziemia rozmarznie i daje się spulchnić na głębokość około 20 cm. W większości ogrodów truskawki sadzi się od końca marca do końca kwietnia. Na chłodniejszych stanowiskach, zwłaszcza na północy, wschodzie i w rejonach podgórskich, prace często przesuwają się na kwiecień albo początek maja.
Kalendarz traktuj jako punkt orientacyjny, bo po mokrej i długiej zimie grządka bywa zbyt ciężka nawet w kwietniu. Jeśli ziemia klei się do butów, zbija w bryły i po ściśnięciu w dłoni nie rozsypuje się, odczekaj kilka dni. Sadzenie w zimną, nasiąkniętą glebę opóźnia ukorzenianie i zwiększa ryzyko gnicia korzeni.
Wiosenne sadzenie najlepiej zakończyć przed okresem suchej, ciepłej pogody. Rośliny posadzone pod koniec maja szybciej tracą wodę, a płytki system korzeniowy nie nadąża za parowaniem z liści. Przy takim terminie trzeba liczyć się z podlewaniem co 2-3 dni przez pierwsze tygodnie, szczególnie na glebie piaszczystej i na grządkach wystawionych na pełne słońce.
Krótkie przymrozki po posadzeniu zwykle nie niszczą prawidłowo osadzonych roślin, jeśli korzenie są przykryte ziemią, a środek korony nie został zasypany. Groźniejsze są mroźne noce połączone z suchym wiatrem oraz sadzenie tuż przed zapowiadanym spadkiem temperatury poniżej – 3°C. Przy takim ochłodzeniu lepiej przesunąć prace o kilka dni albo okryć świeżo posadzone truskawki białą agrowłókniną na noc.
Najlepszy dzień na sadzenie to pochmurny poranek lub późne popołudnie, bez silnego wiatru. Po posadzeniu rośliny powinny mieć kilka dni na rozpoczęcie pracy korzeni, zanim trafią na ostre słońce i szybkie przesychanie wierzchniej warstwy gleby.
Kiedy sadzić truskawki jesienią?
Truskawki sadzone jesienią potrzebują 4-6 tygodni w niezamarzniętej glebie. Najlepszy termin przypada od drugiej połowy sierpnia do końca września. W cieplejszych rejonach zachodniej Polski sadzenie można przesunąć na pierwsze dni października, pod warunkiem że rośliny trafią do wilgotnej, jeszcze ciepłej ziemi.
Sierpień sprawdza się tam, gdzie grządka jest już wolna po wczesnych warzywach, na przykład po sałacie, fasolce szparagowej albo grochu. Ziemia trzyma wtedy ciepło, a truskawki szybko wypuszczają nowe korzenie. Przy sadzeniu w drugiej połowie sierpnia pilnuj podlewania, bo jeden suchy tydzień po posadzeniu może zatrzymać przyjmowanie się roślin.
Wrzesień zwykle daje lepsze warunki na lżejszych glebach i w ogrodach bez stałego nawadniania. Dni są krótsze, parowanie słabsze, a gleba po deszczach dłużej utrzymuje wilgoć. Po posadzeniu często wystarcza jedno solidne podlanie i sprawdzanie grządki co kilka dni, zwłaszcza gdy wrzesień jest suchy i wietrzny.
Październik traktuj jako termin awaryjny. Jeśli prognozy pokazują nocne spadki temperatury w okolice 0°C, a ziemia rano długo pozostaje zimna i mokra, lepiej odłożyć zakładanie grządki do wiosny. Rośliny posadzone zbyt późno często wchodzą w zimę bez mocnych korzeni, a mróz łatwo wypycha je ku górze razem z bryłą ziemi.
Po jesiennym sadzeniu nie pobudzaj truskawek nawozem azotowym. Świeże, miękkie liście gorzej znoszą pierwsze mrozy i mokrą pogodę. Jeśli grządka była wcześniej zasilona kompostem, roślinom wystarczą wilgoć, czyste międzyrzędzia i czas na ukorzenienie przed zimą.
Czy truskawki można sadzić latem?
W lipcu sadzenie ma sens tylko przy stałym dostępie do wody i osłonie roślin przed ostrym słońcem przez pierwsze dni. Przy temperaturze powyżej 28°C, suchej glebie i wietrze lepiej poczekać na ochłodzenie albo deszczowy okres. Truskawki posadzone w upał szybko więdną, nawet jeśli grządka została podlana tuż po pracy.
Najmniej ryzykowny termin latem przypada po fali największych upałów, zwykle od początku do drugiej połowy sierpnia. Dni nadal są długie, ziemia trzyma ciepło, a rośliny mają czas na rozbudowę korzeni przed jesienią. W ogrodach bez nawadniania sierpniowe sadzenie planuj po deszczu, gdy wilgoć schodzi głębiej niż kilka centymetrów pod powierzchnię.
Latem najlepiej sadzić rośliny sprzedawane z bryłą korzeniową. Takie sadzonki tracą mniej wody po przeniesieniu na grządkę i szybciej wracają do wzrostu. Rośliny z odsłoniętymi korzeniami gorzej znoszą lipcowe i sierpniowe przesuszenie, więc przy wysokiej temperaturze wymagają częstszej kontroli po posadzeniu.
Po sadzeniu podlewaj rzadziej, ale obficie – tak, żeby woda dotarła do strefy korzeni, a nie zwilżyła tylko wierzchnią warstwę. Na lekkiej glebie konewka 10 l zwykle wystarcza na około 2-3 m bieżące rzędu, zależnie od rozstawy i wilgotności podłoża. Przez pierwszy tydzień sprawdzaj ziemię palcem na głębokości 5-7 cm; jeśli jest sucha, podlej rano albo wieczorem.
Kwiaty i zawiązki owoców pojawiające się tuż po letnim sadzeniu najlepiej usunąć. Roślina zużyje wtedy energię na korzenie i nowe liście, a nie na kilka drobnych owoców. Rozłogi wyrastające w pierwszych tygodniach też wycinaj, zwłaszcza gdy sadzonki mają stworzyć mocną kępę przed zimą.
Jak termin sadzenia zależy od rodzaju sadzonek?
Sadzonki w doniczkach dają największą swobodę terminu, bo przenosisz je z całą bryłą korzeniową. Można sadzić je od wiosny do jesieni, jeśli ziemia nie jest zmarznięta, rozmokła ani przesuszona po upałach. Najlepsze terminy to kwiecień, maj, druga połowa sierpnia i wrzesień. Przy sadzeniu w czerwcu albo lipcu osłoń rośliny przed słońcem przez kilka dni i regularnie je podlewaj, bo mała bryła z doniczki szybko przesycha.
Sadzonki z odkrytym korzeniem mają krótszy czas na sadzenie. Po wykopaniu szybko tracą wodę, więc najlepiej przyjmują się w chłodniejszej części sezonu: wczesną wiosną albo od drugiej połowy sierpnia do września. Kupuj je dopiero wtedy, gdy grządka jest już przygotowana, a nie tydzień wcześniej. Jeśli korzenie po dostawie są podsuszone, włóż je na 1-2 godziny do wiadra z wodą i posadź tego samego dnia.
Przy zakupie najczęściej spotkasz kilka typów sadzonek:
- Sadzonki doniczkowane – sprawdzają się u ogrodników, którym trudno trafić w jeden termin. Zniosą przesunięcie sadzenia o kilka dni, jeśli stoją w półcieniu i mają wilgotne podłoże.
- Sadzonki kopane z odkrytym korzeniem – najlepiej sadzić szybko, w chłodnej i wilgotnej pogodzie. Źle znoszą leżenie w słońcu, wiatr i przesuszenie podczas transportu.
- Sadzonki frigo – są przechowywane w chłodni w stanie spoczynku. Sadzi się je głównie od kwietnia do czerwca, gdy gleba jest już ogrzana, ale nadal łatwo utrzymać w niej wilgoć.
- Sadzonki z multiplatów lub tacek – mają zwartą, małą bryłę korzeniową. Sprawdzają się latem i wczesną jesienią, pod warunkiem podlewania w pierwszych dniach po posadzeniu.
- Sadzonki z własnych rozłogów – przesadzaj je, gdy młoda rozetka ma wyraźne korzenie i 3-4 zdrowe liście. Najczęściej wypada to w sierpniu albo na początku września.
Po wyjęciu z opakowania sadzonki frigo powinny szybko trafić do gruntu. Korzenie muszą być jasne, sprężyste i wilgotne, a korona twarda, bez śladów pleśni. W ogrodzie amatorskim najwygodniej sadzić je w kwietniu lub maju, bo roślina trafia wtedy w rosnącą temperaturę gleby i szybciej rusza z korzeniami. Sadzenie frigo w czerwcu ma sens przy pewnym dostępie do wody; bez podlewania rośliny łatwo zatrzymują wzrost po pierwszym liściu.
Sadzonki z własnych rozłogów przenoś na nowe miejsce, gdy są jeszcze młode, a nie przerośnięte. Najlepsze są pierwsze rozetki od rośliny matecznej, bo zwykle mają mocniejszy system korzeniowy niż kolejne na tym samym pędzie. Jeśli planujesz nowe rzędy z takich sadzonek, ukorzeniaj rozetki w małych doniczkach już w lipcu, a na grządkę przenieś je w sierpniu lub wrześniu. Roślina nie traci wtedy całej bryły i szybciej zaczyna rosnąć po przesadzeniu.
Przy sprzedaży wysyłkowej dopasuj termin dostawy do pogody, a nie wyłącznie do kalendarza. Goły korzeń zamów na czas, gdy możesz sadzić od razu po odbiorze. Doniczkowane sadzonki zniosą krótkie przetrzymanie, ale nie trzymaj ich przez tydzień w pełnym słońcu na kostce brukowej albo balkonie od południa.
Po czym poznać, że gleba jest gotowa do sadzenia truskawek?
Wbij szpadel na pełną głębokość roboczą i sprawdź ziemię po odwróceniu skiby. Grządka gotowa do sadzenia kruszy się na mniejsze bryłki, bez mazistego połysku na ścianach wykopu, i daje się rozluźnić na około 20-25 cm. Jeśli szpadel wyciąga ciężką, lepką masę, a ślady butów wypełniają się wodą, odłóż sadzenie do czasu, aż wierzchnia warstwa przeschnie.
Test dłonią daje szybką odpowiedź bez mierników. Weź garść ziemi z głębokości 10-15 cm i mocno ściśnij. Gleba nadająca się do sadzenia tworzy grudkę, która po dotknięciu palcem rozpada się na okruchy. Zbyt mokra zostaje w zwartej kulce i brudzi palce jak glina. Zbyt sucha rozsypuje się od razu w pył, a po podlaniu woda spływa po powierzchni zamiast wsiąkać równomiernie.
Temperatura gleby mówi więcej niż ciepły dzień w kalendarzu. Przy sadzeniu wiosennym sprawdź ziemię rano na głębokości około 10 cm; gdy ma co najmniej 8°C i nie jest lodowata w dotyku, korzenie szybciej zaczynają pracować. Po zimnej nocy z przymrozkiem poczekaj, aż grządka odtaje także pod powierzchnią, bo cienka, sucha warstwa na wierzchu potrafi ukrywać zbitą i zimną ziemię niżej.
Odczyn gleby dla truskawek powinien mieścić się najczęściej w zakresie pH 5,5-6,5. Przy pH poniżej 5,0 rośliny słabiej pobierają składniki, a korzenie gorzej rosną w kwaśnym podłożu. Wapnowanie wykonuje się z wyprzedzeniem, najlepiej przed założeniem grządki, a nie tuż przed sadzeniem. Jeśli test pH pokazuje zbyt kwaśną ziemię w dniu planowanego sadzenia, popraw stanowisko wcześniej i przesuń sadzenie na późniejszy termin.
Grządka przed sadzeniem powinna być czysta z perzu, skrzypu i powoju, bo późniejsze wyciąganie kłączy spomiędzy truskawek kończy się uszkadzaniem płytkich korzeni. Resztki chwastów wybierz przy spulchnianiu, szczególnie na głębokości 15-25 cm. Na glebie ubogiej wymieszaj dojrzały kompost w ilości około 3-5 l na 1 m², ale nie wkładaj świeżego obornika pod sadzonki.
Po deszczu sprawdź, czy woda znika z powierzchni w ciągu kilku godzin. Jeśli po 24 godzinach nadal stoją kałuże, truskawki będą cierpieć przez brak powietrza przy korzeniach. Na ciężkiej ziemi lepiej przygotować lekko podniesione rzędy, wyższe o 10-15 cm, niż sadzić rośliny w zagłębieniu, gdzie po każdej ulewie zbiera się woda.
Jak sadzić truskawki, żeby dobrze się przyjęły?
Rozstaw rzędy tak, żeby dało się wejść między nie z konewką, motyką albo koszykiem. W ogrodzie amatorskim sprawdza się 60-70 cm między rzędami i 25-35 cm między roślinami w rzędzie. Odmiany silnie rosnące sadź rzadziej, co 35-40 cm, bo po sezonie zbyt gęste kępy gorzej obsychają po deszczu i łatwiej łapią szarą pleśń. Na wąskiej grządce lepsze będą 2 rzędy z przejściem niż ciasne 3 rzędy, do których trudno sięgnąć bez deptania ziemi.
Dołek musi pomieścić korzenie bez zawijania ich ku górze. Przy sadzonkach z odkrytym korzeniem wykop otwór na tyle głęboki, żeby korzenie opadały prawie pionowo, zwykle 12-15 cm. Zbyt długie, cienkie końcówki można skrócić czystym sekatorem do około 8-10 cm, ale nie tnij zdrowych korzeni mocniej niż potrzeba. Sadzonkę doniczkowaną wyjmij z pojemnika dopiero przy dołku; jeśli bryła jest mocno zbita, lekko rozluźnij jej zewnętrzną warstwę palcami.
Najczęstszy błąd to zła wysokość sadzenia. Korona, czyli zgrubiałe miejsce między korzeniami a liśćmi, ma znaleźć się równo z powierzchnią ziemi. Zasypana korona łatwo gnije, szczególnie po deszczu i na cięższej glebie. Roślina posadzona za płytko przesycha, a zimą może zostać wypchnięta przez mróz. Po ustawieniu sadzonki dosyp ziemię stopniowo i dociśnij ją palcami wokół korzeni, bez ugniatania całej grządki butami.
Przy sadzeniu z odkrytym korzeniem trzymaj roślinę jedną ręką na właściwej wysokości, a drugą obsypuj korzenie ziemią. Po lekkim podciągnięciu sadzonka powinna stawiać opór, ale korona nadal ma być widoczna. Jeśli roślina wychodzi z dołka bez oporu, ziemia nie przylega do korzeni i trzeba ją ponownie docisnąć. Puste przestrzenie przy korzeniach spowalniają przyjmowanie, bo młode korzonki nie mają stałego kontaktu z wilgotnym podłożem.
Po posadzeniu podlej każdą roślinę przy ziemi, nie po liściach. Na świeżo założonej grządce zwykle wystarcza 0,5-1 l wody na sadzonkę, a na suchej, lekkiej glebie więcej – tak, żeby wilgoć zeszła poniżej dołka. Następnego dnia sprawdź, czy ziemia nie osiadła i nie odsłoniła korzeni. Jeśli korona zapadła się poniżej poziomu grządki, delikatnie unieś roślinę i popraw wysokość, zanim korzenie mocniej się zakotwiczą.
Ściółkę rozłóż dopiero po podlaniu i sprawdzeniu wysokości sadzenia. Słoma, drobne zrębki liściaste albo agrowłóknina ograniczają przesychanie wierzchniej warstwy i brudzenie owoców w kolejnych miesiącach, ale materiał nie może przylegać ciasno do korony. Zostaw 2-3 cm wolnego miejsca wokół środka rośliny. Przy jesiennym sadzeniu gruba warstwa mokrej ściółki przy samej koronie zwiększa ryzyko zagniwania, więc lepiej rozłożyć ją cienko i uzupełnić po ustabilizowaniu pogody.
Przez pierwsze 10-14 dni kontroluj sadzonki co 2-3 dni. Zwiędnięte liście po południu nie muszą oznaczać straty, jeśli rano roślina odzyskuje jędrność. Stałe więdnięcie, luźna sadzonka i sucha ziemia na głębokości kilku centymetrów oznaczają problem z kontaktem korzeni z podłożem albo brak wody. W takiej sytuacji dociśnij ziemię wokół rośliny, podlej punktowo i osłoń sadzonkę przed ostrym słońcem na 1-2 dni.
Kiedy po posadzeniu truskawki zaczną owocować?
Po sadzeniu w marcu albo kwietniu zwykłe odmiany owocujące raz w sezonie większy zbiór dają najczęściej dopiero w następnym roku. W pierwszym sezonie mogą pojawić się pojedyncze kwiaty i kilka owoców, zwłaszcza na mocnych sadzonkach doniczkowanych, ale to jeszcze nie będzie pełny plon. Jeśli roślina ma 2-3 liście, słabe korzenie albo trafiła do gruntu późno, lepiej oberwać pierwsze kwiaty i dać jej czas na zbudowanie kępy.
Truskawki posadzone od drugiej połowy sierpnia do końca września zwykle owocują już w kolejnym sezonie, najczęściej od końca maja do czerwca, zależnie od odmiany i pogody. Sadzonka ma wtedy czas na wytworzenie korzeni i pąków kwiatowych przed zimą. Sadzenie na początku października daje mniej pewny efekt: część roślin zakwitnie normalnie, a część wyda słabszy plon, szczególnie po mroźnej zimie bez śniegu.
Termin pierwszego zbioru zależy także od typu sadzonek:
- Sadzonki doniczkowane sadzone wiosną – mogą dać kilka owoców w tym samym roku, ale główny zbiór przypada zwykle na następny sezon.
- Sadzonki z odkrytym korzeniem sadzone wiosną – najczęściej budują roślinę w pierwszym roku, a pełniejszy plon dają dopiero po zimie.
- Sadzonki frigo – przy sadzeniu od kwietnia do czerwca mogą owocować po około 8-10 tygodniach, choć wielkość plonu zależy od klasy sadzonki i podlewania.
- Sadzonki z rozłogów sadzone w sierpniu lub wrześniu – dają zbiór w kolejnym roku, jeśli przed zimą dobrze się ukorzenią.
- Odmiany powtarzające owocowanie – po wiosennym sadzeniu mogą owocować latem i jesienią tego samego roku, ale młode rośliny najpierw powinny się przyjąć.
Przy odmianach tradycyjnych pąki na przyszłoroczne kwiaty tworzą się zwykle pod koniec lata i jesienią. Roślina posadzona za późno, przesuszona po sadzeniu albo osłabiona chwastami wchodzi w ten okres z małą liczbą liści, więc w następnym sezonie ma mniej kwiatostanów. Dlatego wrześniowe sadzenie w dobrej wilgotności często daje lepszy start do zbioru niż sadzenie w maju podczas ciepłej, suchej pogody.
Jeśli zależy ci na szybkim owocowaniu, wybierz mocne sadzonki frigo albo odmiany powtarzające i sadź je wiosną, gdy możesz regularnie podlewać. Jeśli chcesz zebrać stabilny plon w następnym roku, lepszym terminem będzie druga połowa sierpnia albo wrzesień. Na nowej grządce nie zostawiaj wszystkich rozłogów w pierwszym sezonie, bo zagęszczą rząd i zabiorą energię roślinom, które mają zawiązać pąki na kolejny zbiór.
