Koszenie trawy to podstawowy zabieg, który wpływa na kondycję trawnika przez cały sezon. Regularność, wysokość cięcia, pora dnia i technika mają znaczenie. Jeżeli coś w tym procesie jest robione źle, trawnik zaczyna przerzedzać się, traci kolor, a w jego miejscu pojawiają się suche place albo chwasty.
W tym tekście zebrałem najważniejsze informacje o tym, kiedy zaczyna się sezon koszenia, jak często ciąć trawę, na jaką wysokość i czego unikać, żeby nie osłabiać darni.
Kiedy zaczyna się sezon koszenia trawy?
Trawnik wymaga pierwszego koszenia dopiero wtedy, gdy wzrost trawy zostanie pobudzony przez dodatnie temperatury i dłuższy dzień. Sam kalendarz nie jest wystarczającym wyznacznikiem. Liczy się to, co rzeczywiście dzieje się z darnią.
Sezon koszenia można uznać za rozpoczęty, gdy:
- temperatura powietrza utrzymuje się powyżej 5°C,
- trawa osiąga wysokość minimum 8 cm,
- podłoże przeschło po zimowych roztopach.
Nie wolno spieszyć się z pierwszym cięciem. Gleba wciąż może być zimna i zbyt wilgotna, a źdźbła osłabione po zimie. W takich warunkach łatwo o uszkodzenia — zarówno darni, jak i samej kosiarki. Pierwsze koszenie to nie zabieg porządkowy, tylko moment, w którym zaczyna się regularna pielęgnacja.
W większości regionów Polski sezon zaczyna się na przełomie marca i kwietnia, ale na terenach chłodniejszych może się przesunąć nawet na drugą połowę kwietnia. Lepiej poczekać kilka dni dłużej niż ciąć zbyt wcześnie.
Jak często kosić trawę w zależności od pory roku?
Częstotliwość koszenia nie jest stała przez cały sezon. Zmienia się w zależności od tempa wzrostu, które zależy od nasłonecznienia, temperatury, opadów i długości dnia. Warto obserwować trawnik, ale są też sprawdzone widełki, których warto się trzymać.
- Wiosna (marzec–maj) – Gdy trawa zaczyna rosnąć, wystarczy jedno koszenie w tygodniu. W maju wzrost gwałtownie przyspiesza. Wtedy należy kosić co 3–5 dni, zwłaszcza jeśli gleba jest wilgotna, a dni są ciepłe i słoneczne. Nie można dopuścić do sytuacji, w której źdźbła przerastają i trzeba będzie je skracać o więcej niż 1/3 długości.
- Lato (czerwiec–sierpień) – Latem częstotliwość zależy od pogody. Podczas regularnych opadów i umiarkowanych temperatur warto kosić nawet dwa razy w tygodniu. Gdy pojawiają się upały i długotrwała susza, wzrost trawy zwalnia. Wtedy koszenie raz na 7–10 dni jest wystarczające, ale ważne, żeby podnieść wysokość cięcia, by trawnik nie był nadmiernie narażony na przesuszenie.
- Jesień (wrzesień–październik) – Początek jesieni to często jeszcze intensywny wzrost, szczególnie gdy noce są chłodne, a dni wilgotne. We wrześniu kosi się zwykle raz w tygodniu, ale w październiku odstępy mogą się wydłużyć. Ostatnie koszenie wypada wtedy, gdy trawa przestaje rosnąć – zwykle w drugiej połowie października. Cięcie powinno być wtedy nieco wyższe, ale nie przekraczające 4 cm.
- Zimą trawnika się nie kosi. Gdy wzrost ustaje, kończy się też sezon pielęgnacyjny. W tym okresie trawa odpoczywa, a każde mechaniczne naruszenie darni może prowadzić do uszkodzeń.
Przeczytaj także: Jak przygotować trawnik na zimę?
Jaka powinna być wysokość koszenia trawnika?
Wysokość cięcia decyduje o wyglądzie i kondycji darni. Przy każdorazowym koszeniu należy skracać maksymalnie 1/3 długości źdźbła. Trawa nie może być ścinana drastycznie, bo reaguje na to osłabieniem i zahamowaniem wzrostu. 4–5 cm to standardowa wysokość dla trawnika użytkowego prowadzonego w ogrodzie. Taka długość sprzyja równomiernemu krzewieniu i nie dopuszcza do nadmiernego przegrzewania gleby.
W czasie upałów i suszy cięcie należy podnieść do 5,5–6 cm. Dłuższe źdźbła chronią korzenie przed utratą wilgoci i ograniczają rozwój chwastów.
W miejscach zacienionych trawa powinna być dłuższa – 6–7 cm. W takich warunkach rośnie słabiej, a zbyt krótkie cięcie pogłębia problem przerzedzeń.
Trawniki ozdobne można prowadzić niżej – na 3–4 cm, ale tylko wtedy, gdy są intensywnie pielęgnowane, nawożone i regularnie nawadniane. W przeciwnym razie osłabienie murawy pojawi się szybko i będzie trudne do odwrócenia.
Nie ma jednej wysokości dobrej przez cały sezon. Cięcie trzeba dostosowywać do warunków pogodowych i tempa wzrostu. Trawa cięta regularnie, ale z wyczuciem, utrzymuje zwartą strukturę i dobrze znosi użytkowanie.
O jakiej porze dnia najlepiej kosić trawę?
Koszenie trawnika powinno być zaplanowane na suchą porę dnia. Najlepszy moment to późny poranek, gdy zniknie rosa, albo popołudnie, kiedy słońce nie operuje już tak intensywnie. Trawa ma być sucha, a powietrze umiarkowanie ciepłe.
Nie należy kosić wcześnie rano, gdy źdźbła są jeszcze mokre, nawet jeśli dzień zapowiada się słonecznie. Mokra trawa przylega do noży, zlepia się w grudki i nierówno się układa, co wpływa na jakość cięcia. Rano ryzyko pozostawienia postrzępionych końcówek jest największe.
W południe, zwłaszcza w pełnym słońcu, trawa przechodzi w stan spoczynku i jest bardziej podatna na uszkodzenia. Bezpośrednio po skoszeniu może dojść do przesuszenia końcówek, co daje efekt białej, przypalonej powierzchni. Dlatego koszenie w czasie najwyższej temperatury dnia obciąża trawnik i pogarsza jego wygląd.
Wieczorne koszenie jest bezpieczne, ale tylko jeśli trawa zdążyła wyschnąć i nie zapowiada się wilgotna noc. W przeciwnym razie zwiększa się ryzyko chorób grzybowych.
Najlepsze warunki to suche źdźbła, lekki cień i umiarkana temperatura. W takich warunkach trawa szybciej się regeneruje, a cięcie jest równomierne i czyste.
Czy można kosić mokrą trawę?
Koszenie mokrej trawy prowadzi do wielu problemów, zarówno dla darni, jak i sprzętu. Wilgotne źdźbła łatwo się zaginają, co utrudnia równe cięcie. Noże zamiast ścinać, szarpią końcówki, zostawiając postrzępione krawędzie. Taka trawa wolniej się regeneruje i szybciej zapada na choroby.
Wilgoć powoduje też sklejanie się pokosu. Zamiast równomiernie rozłożyć się na powierzchni, trawa gromadzi się w skupiskach, które blokują dostęp światła i tworzą warunki do rozwoju pleśni. Jeśli nie zostanie od razu zebrana, zaczyna gnić i uszkadza warstwę wierzchnią darni.
Dla kosiarki mokra trawa to większe obciążenie. Zapycha tunel wyrzutu, obkleja noże i utrudnia pracę silnika. Wilgoć przyspiesza też korozję elementów metalowych. Nawet dobrej jakości sprzęt może ulec uszkodzeniu, jeśli pracuje w takich warunkach regularnie.
Koszenie po deszczu, przy porannej rosie lub na trawie, która nie zdążyła przeschnąć, to najczęstszy błąd początkujących. Nawet jeśli trawnik wygląda dobrze zaraz po zabiegu, skutki wychodzą po kilku dniach.
Wyjątkiem mogą być sytuacje, gdy trawa jest zbyt wysoka i deszcze utrzymują się przez kilka dni. Wtedy lepiej ściąć ją wyżej i ostrożnie, niż doprowadzić do wylegania i osłabienia całej darni. W takim przypadku koszenie wykonuje się ostrożnie, bardzo ostrymi nożami i przy maksymalnie podniesionej wysokości cięcia.
Jak prawidłowo kosić trawę?
Technika koszenia ma bezpośredni wpływ na wygląd i kondycję darni. Zaniedbania w sposobie prowadzenia kosiarki szybko przekładają się na ubytki w murawie, przerzedzenia i problemy z regeneracją. W trakcie sezonu trzeba trzymać się kilku zasad, które zabezpieczają trawnik przed osłabieniem.
- Zmieniaj kierunek koszenia – każdorazowe prowadzenie kosiarki w inną stronę zapobiega układaniu się źdźbeł w jednym kierunku i ogranicza powstawanie pasów w darni.
- Nie skracaj więcej niż 1/3 wysokości trawy – przy większym cięciu system korzeniowy dostaje zbyt silny sygnał hamowania wzrostu i trawnik zaczyna się przerzedzać.
- Prowadź kosiarkę spokojnie, bez szarpania – gwałtowne manewry zostawiają ślady, prowadzą do nierównego cięcia i mogą uszkodzić powierzchnię darni.
- Ustaw noże na odpowiednią wysokość – wysokość cięcia dobieraj do warunków pogodowych i funkcji trawnika. Nie należy tego zmieniać w trakcie koszenia.
- Utrzymuj ostrza w dobrym stanie – cięcie tępym nożem strzępi źdźbła, co zwiększa podatność na przesuszenie i infekcje grzybowe.
- Nie koś przy mokrej glebie – jeśli darń jest nasiąknięta, kosiarka może uszkodzić strukturę podłoża i pozostawić koleiny.
Co robić z trawą po koszeniu?
Ścinki trawy można wykorzystać na kilka sposobów, ale trzeba ocenić ich jakość i ilość. To, czy zostaną na trawniku, trafią do kompostu czy pod krzewy, zależy od warunków, w jakich były ścinane.
- Zostawianie pokosu na trawniku – tylko przy suchych i krótkich ścinkach – jeśli trawa była sucha, a ostrza ustawione wysoko, można pozwolić, by drobne fragmenty pozostały na powierzchni. W takiej formie szybko się rozkładają i wzbogacają glebę w azot.
- Zbieranie trawy – konieczne przy wilgoci, dużej ilości pokosu albo długich źdźbłach – w takich warunkach pokos zlepia się, blokuje dostęp światła i może prowadzić do gnicia. Zostawienie takiej warstwy zaburza mikroklimat darni.
- Kompostowanie trawy – możliwe, ale nie samodzielnie – świeży pokos trzeba mieszać z materiałem suchym: liśćmi, rozdrobnionymi gałęziami, słomą. Sama trawa szybko się zbija, przez co może zacząć gnić zamiast fermentować.
- Ściółkowanie – przydatne pod krzewy, drzewa lub warzywa – podsypanie cienkiej warstwy trawy wokół roślin ogranicza parowanie, utrudnia wzrost chwastów i poprawia strukturę gleby. Warstwa nie może być zbyt gruba, bo zacznie pleśnieć.
Każdy z tych sposobów jest przydatny, ale trzeba go dobrać do warunków i nie stosować automatycznie. Trawa po koszeniu nie jest odpadem, tylko materiałem, z którym można zrobić coś pożytecznego — pod warunkiem, że zrobi się to świadomie.
Jakich błędów przy koszeniu trawy nie popełniać?
Koszenie trawnika to jeden z najprostszych zabiegów pielęgnacyjnych — i właśnie dlatego popełnia się przy nim najwięcej podstawowych błędów. Skutki bywają widoczne dopiero po kilku dniach lub tygodniach, ale jeśli się powtarzają, trawnik szybko traci jakość.
- Zbyt niskie koszenie – skracanie trawy „na krótko”, zwłaszcza latem, osłabia system korzeniowy i naraża darń na przesuszenie, wypalenia i rozwój chwastów.
- Zbyt rzadkie koszenie – jeśli trawa zostaje zbyt długa, a potem ścinana mocno za jednym razem, traci równowagę między częścią nadziemną a korzeniami i zaczyna się przerzedzać.
- Koszenie mokrej trawy – ścinki tworzą zbite warstwy, a zamiast czystego cięcia powstają postrzępione końcówki, które łatwo infekują się chorobami grzybowymi.
- Koszenie zawsze w tym samym kierunku – prowadzenie kosiarki w jednym układzie powoduje ugniatanie gleby i wyginanie źdźbeł w jedną stronę, co psuje strukturę murawy.
- Praca tępym nożem – źdźbła nie są ścinane, tylko szarpane. Trawa po takim cięciu wygląda na poszarzałą, a końcówki szybciej zasychają.
- Koszenie przy zbyt wilgotnej glebie – kółka kosiarki zagłębiają się w podłoże, tworząc wgłębienia i koleiny. Struktura trawnika zostaje uszkodzona mechanicznie.
- Zostawianie grubego pokosu po intensywnym cięciu – przy dużej ilości ścinków, zwłaszcza wilgotnych, tworzy się nieprzepuszczalna warstwa, która sprzyja gniciu i zatrzymuje światło.
