Tuje sadzi się tam, gdzie potrzebna jest zieleń całoroczna i szybkie odgrodzenie się od otoczenia. Często wybierane do żywopłotów, mają opinię roślin szybko rosnących, ale tempo ich rozwoju nie zawsze jest takie samo. Wpływ mają zarówno warunki uprawy, jak i konkretna odmiana.
W dalszej części znajdziesz informacje o tym, co przyspiesza lub spowalnia wzrost tui, jak rosną poszczególne odmiany, czego można się spodziewać po przyrostach rocznych i w jakim momencie roślina osiąga docelowy rozmiar. Jest też kilka słów o tym, kiedy szybki wzrost może stać się problemem.
Co wpływa na tempo wzrostu tui?
Tempo wzrostu tui zależy od kilku warunków siedliskowych i pielęgnacyjnych, które warto uwzględnić przy planowaniu nasadzeń. Gdy roślinie zapewni się odpowiednie środowisko, przyrosty mogą być zauważalne już w pierwszych sezonach po posadzeniu.
- Stanowisko – tuje rosną najlepiej w miejscach słonecznych lub lekko ocienionych. W cieniu wyraźnie zwalniają tempo wzrostu, a pędy mogą się wyciągać i przerzedzać.
- Gleba – najlepsze rezultaty uzyskuje się na glebach żyznych, umiarkowanie wilgotnych, przepuszczalnych, o lekko kwaśnym lub obojętnym odczynie. Na podłożu zbyt suchym lub jałowym przyrosty są znacznie słabsze.
- Wilgotność – systematyczne podlewanie, zwłaszcza w pierwszych latach po posadzeniu, ma istotny wpływ na wzrost. Tuje nie tolerują jednak zalegającej wody – gleba powinna być wilgotna, ale nie mokra.
- Pielęgnacja – regularne przycinanie, odpowiednie nawożenie oraz ściółkowanie wpływają na kondycję roślin. Nawozy bogate w azot, stosowane wiosną, wspomagają intensywny wzrost zielonej masy.
- Gatunek i odmiana – różne odmiany tui mają odmienny potencjał wzrostu, o czym więcej w kolejnym fragmencie.
Jakie są różnice w tempie wzrostu między popularnymi odmianami tui?
Wybierając tuje do ogrodu, warto znać różnice w ich tempie wzrostu. Nie każda odmiana rozwinie się równie szybko, co ma znaczenie zwłaszcza przy zakładaniu żywopłotu. Jedne budują wysokość w tempie kilkudziesięciu centymetrów rocznie, inne rosną wolniej, ale tworzą bardziej zwarty pokrój. Najczęściej sadzone odmiany to:
- ’Brabant’ – szybki wzrost, przyrosty do 50 cm rocznie. Łatwo się rozluźnia, dlatego trzeba ją regularnie ciąć.
- ’Szmaragd’ – wolniejszy wzrost, zwykle 20–30 cm rocznie. Tworzy zbitą formę, nawet bez formowania.
- ’Aurescens’ – rośnie podobnie jak 'Szmaragd’, ma żółtawe zabarwienie i bardziej smukły pokrój.
- ’Smaragd Light’ – nieco szybsza od klasycznego 'Szmaragda’, ale równie zwarta.
- ’Martin’ – silne przyrosty w początkowym okresie wzrostu, wymaga prowadzenia, inaczej traci formę.
Jeśli priorytetem jest szybkie zasłonięcie przestrzeni, lepiej sprawdzi się 'Brabant’ lub 'Martin’. Tam, gdzie liczy się regularny kształt i niewielki nakład pracy, dobrą decyzją będzie 'Szmaragd’.
Ile centymetrów rocznie przyrasta tuja w optymalnych warunkach?
Tempo wzrostu tui różni się w zależności od odmiany, stanowiska i pielęgnacji. Przy dobrej glebie, regularnym podlewaniu i dostępie do światła tuje rosną od 20 do 50 cm w sezonie. Najszybszy wzrost występuje w pierwszych kilku latach po posadzeniu.
’Odmiana Brabant’ potrafi wydłużać się nawet o 40–50 cm rocznie. W wyjątkowo sprzyjających warunkach zdarzają się przyrosty powyżej tej wartości. 'Szmaragd’ przyrasta wolniej, zwykle 20–30 cm w sezonie. Odmiany o bardziej zwartym pokroju rosną stabilnie, ale nie osiągają takiej dynamiki.
Na ubogim lub przesuszonym podłożu wzrost może się zatrzymać prawie całkowicie. Podobnie reagują rośliny posadzone w zbyt ciemnym miejscu. Jeśli tuja długo stoi w miejscu, warto przyjrzeć się warunkom i zadbać o odpowiednie nawożenie oraz podlewanie.
Jak przyspieszyć wzrost tui w ogrodzie?
Tempo wzrostu tui można wyraźnie poprawić, jeśli od początku zadba się o kilka rzeczy. Roślina dobrze posadzona i prowadzona od początku szybciej się ukorzenia, lepiej przyrasta i łatwiej się zagęszcza.
- Stanowisko – najlepiej wybrać miejsce słoneczne lub z lekkim półcieniem. Zbyt duże zacienienie sprawia, że wzrost spowalnia, a roślina zaczyna się wyciągać i tracić gęstość.
- Gleba – ziemia powinna być żyzna, przepuszczalna i lekko wilgotna. Przed sadzeniem warto dodać dobrze rozłożony kompost albo przekompostowany obornik. Na glebach lekkich można domieszać ziemi gliniastej, żeby dłużej zatrzymywała wilgoć.
- Podlewanie – młode tuje trzeba podlewać regularnie, zwłaszcza w pierwszym sezonie po posadzeniu i w czasie upałów. W okresach suszy rośliny błyskawicznie wyhamowują z rozwojem.
- Nawożenie – na wiosnę warto używać nawozów z przewagą azotu. Można sięgnąć po gotowe nawozy do iglaków albo posłużyć się saletrą amonową lub mocznikiem. Nawozy granulowane rozsypuje się wokół rośliny i lekko miesza z wierzchnią warstwą ziemi.
- Ściółkowanie – kora sosnowa ogranicza parowanie wody i utrudnia rozwój chwastów. Dodatkowo pomaga utrzymać bardziej stabilne warunki wilgotnościowe przy korzeniach.
- Cięcie – przycinanie nie tylko poprawia pokrój, ale też pobudza roślinę do wypuszczania nowych pędów. Warto zacząć od delikatnych cięć już w drugim roku po posadzeniu, żeby zagęszczanie odbywało się od dołu.
Kiedy tuje osiągają pełną wysokość?
Tempo wzrostu tui zwalnia z wiekiem, ale trudno wskazać moment, w którym roślina całkowicie przestaje rosnąć. Pełną wysokość osiąga dopiero po kilkunastu latach, a ostateczny rozmiar zależy od odmiany i warunków w ogrodzie.
’Odmiana Brabant’ może przekroczyć 6 metrów, jeśli się jej nie ogranicza. W ciągu pierwszych 10–12 lat tworzy pełnowymiarowy szpaler, który da się już prowadzić jako stałą przesłonę. 'Szmaragd’ rośnie wolniej i zazwyczaj zatrzymuje się w okolicach 3,5–4 metrów, choć starsze egzemplarze bywają wyższe. Formy karłowe osiągają mniejsze rozmiary, często nieprzekraczające 2–2,5 metra.
Zahamowanie wzrostu następuje stopniowo. Po okresie intensywnych przyrostów roślina zaczyna wytwarzać mniej nowych pędów, a jej energia skupia się na zagęszczaniu i utrzymaniu formy. Z tego powodu regularne cięcie i nawożenie mają sens nawet wtedy, gdy wydaje się, że tuja już „osiągnęła swoje”.
Czy zbyt szybkie tempo wzrostu tui może być problemem?
Szybko rosnące tuje mogą sprawiać trudności, zwłaszcza jeśli nie są regularnie prowadzone. Główne problemy pojawiają się wtedy, gdy roślina zaczyna się rozchodzić na boki, tracić formę albo zbyt intensywnie zacienia sąsiednie rabaty.
’Odmiana Brabant’, przy silnych przyrostach, szybko staje się zbyt wysoka i zbyt rozłożysta. Bez cięcia traci zwartą sylwetkę, a dolne partie zaczynają łysieć. Dodatkowo w żywopłotach sadzonych zbyt gęsto jej tempo wzrostu może prowadzić do nadmiernego zagęszczenia i braku cyrkulacji powietrza, co sprzyja chorobom grzybowym.
Zbyt szybki wzrost bywa też uciążliwy przy ogrodzeniach i w wąskich przestrzeniach. Roślina wymaga wtedy częstego cięcia, żeby nie zarastała przejść i nie nachodziła na inne nasadzenia. Wysoka, nieformowana tuja potrafi rzucać cień nawet kilka metrów dalej, co wpływa na rośliny rosnące w pobliżu.
Jeśli tuje mają rosnąć bez częstego cięcia, lepiej sięgnąć po odmiany o wolniejszym tempie wzrostu i bardziej zwartym pokroju. Dzięki temu łatwiej utrzymać ogród w ryzach bez ciągłej walki z sekatorem.
