Sansewieria to jedna z tych roślin, które potrafią przetrwać w prawie każdych warunkach. Nie wymaga częstego podlewania, dobrze znosi słabe światło i świetnie wpisuje się w nowoczesne wnętrza. Z tego powodu często trafia na parapety, półki i szafki w mieszkaniach. Mimo swoich zalet, wciąż pojawia się pytanie: czy sansewieria może być niebezpieczna? W tym artykule przyglądamy się dokładnie jej właściwościom. Sprawdzamy, czy jest toksyczna dla ludzi i zwierząt, jakie mogą być objawy zatrucia i jak uprawiać ją w sposób bezpieczny dla domowników.
Czym jest sansewieria?
Sansewieria, znana również jako wężownica lub język teściowej, to popularna roślina doniczkowa należąca do rodziny szparagowatych (Asparagaceae). Jej naturalnym środowiskiem są tereny Afryki, zwłaszcza tropikalne i subtropikalne rejony kontynentu. Występuje także w Azji Południowej. W uprawie domowej najbardziej rozpowszechniony jest gatunek Sansevieria trifasciata, który charakteryzuje się długimi, sztywnymi liśćmi o mieczowatym kształcie. Liście te są często zielono-pręgowane, a ich brzegi mogą być żółte lub jasnozielone, w zależności od odmiany.
Roślina rośnie powoli, ale jest niezwykle wytrzymała. W warunkach domowych dobrze znosi zarówno okresowe przesuszenie, jak i słabsze oświetlenie. Dzięki tym cechom jest często polecana początkującym miłośnikom roślin.
Przeczytaj także: Jak uprawiać sansewierię gwinejską?
Czy sansewieria jest trująca dla ludzi?
Sansewieria zawiera naturalne związki chemiczne z grupy saponin. Obecne są one we wszystkich częściach rośliny, ale największe stężenie występuje w liściach. Saponiny pełnią w roślinach funkcję ochronną przed roślinożercami. W przypadku ludzi spożycie części rośliny zawierających te związki może wywołać dolegliwości ze strony układu pokarmowego.
Objawy zatrucia sansewierią u ludzi to najczęściej nudności, wymioty, bóle brzucha i biegunka. Ryzyko wystąpienia takich objawów dotyczy głównie dzieci, które przypadkowo mogą ugryźć lub połknąć fragment liścia. Dorośli bardzo rzadko decydują się na kontakt z rośliną w sposób, który mógłby prowadzić do zatrucia, dlatego takie przypadki są sporadyczne.
W kontakcie ze skórą sok sansewierii może powodować miejscowe podrażnienie. Dotyczy to zwłaszcza osób z wrażliwą skórą lub ze skłonnością do reakcji alergicznych. Po przycięciu liści lub ich uszkodzeniu warto unikać dotykania oczu i ust, a ręce umyć wodą z mydłem.
Sansewieria nie wydziela żadnych toksycznych substancji do powietrza, dlatego nie stanowi zagrożenia w formie obecności w pomieszczeniu. Nie ma też działania uczulającego drogą wziewną. Jej obecność w mieszkaniu nie wpływa negatywnie na jakość powietrza ani na zdrowie przy typowym użytkowaniu.
Czy sansewieria jest trująca dla zwierząt domowych?
Sansewieria zaliczana jest do roślin toksycznych dla zwierząt domowych. Największe ryzyko zatrucia dotyczy psów i kotów. Po spożyciu liści tej rośliny mogą wystąpić objawy ze strony układu pokarmowego oraz nerwowego. Substancją odpowiedzialną za działanie toksyczne są saponiny, które u zwierząt wywołują reakcje silniejsze niż u ludzi.
Objawy zatrucia pojawiają się zwykle kilka godzin po kontakcie z rośliną. U kotów i psów obserwuje się wymioty, biegunkę, nadmierne ślinienie się, apatię, brak apetytu oraz podrażnienie jamy ustnej i przełyku. Zwierzę może również przejawiać oznaki dyskomfortu podczas przełykania lub gryzienia, np. mlaskanie, pocieranie pyska łapą lub wokalizację.
W przypadku spożycia większej ilości liści istnieje ryzyko odwodnienia i zaburzeń równowagi elektrolitowej. Rzadziej dochodzi do osłabienia, drżenia mięśni, spadku ciśnienia lub problemów z oddychaniem. Niektóre źródła wspominają o możliwości uszkodzenia nerek przy bardzo silnym zatruciu, ale są to sytuacje skrajne, wymagające intensywnego leczenia weterynaryjnego.
Zwierzęta rzadko zjadają sansewierię w dużych ilościach ze względu na gorzki smak i drażniące właściwości soku. Najbardziej narażone są młode osobniki, ciekawskie koty i psy pozostawiane bez nadzoru w pomieszczeniach, gdzie roślina jest łatwo dostępna. W domach, w których mieszkają zwierzęta, zaleca się ustawienie sansewierii poza ich zasięgiem.
Przeczytaj także: Jakie rośliny są bezpieczne dla kota?
Jakie są objawy zatrucia sansewierią?
Objawy zatrucia sansewierią różnią się w zależności od gatunku organizmu oraz ilości spożytej rośliny. U ludzi symptomy są zazwyczaj łagodne i ograniczają się do dolegliwości gastrycznych. Pojawiają się nudności, wymioty, ból brzucha i biegunka. Rzadziej występuje osłabienie, zawroty głowy lub podrażnienie jamy ustnej. Dzieci, ze względu na niższą masę ciała i większą podatność na toksyny, są bardziej narażone na nasilone objawy.
W przypadku kontaktu soku rośliny ze skórą możliwe są zaczerwienienie, świąd lub pieczenie. Dotyczy to głównie osób o wrażliwej skórze, zwłaszcza po przycinaniu lub uszkodzeniu liści. Jeśli sok dostanie się do oczu, może spowodować chwilowe pieczenie i łzawienie.
U zwierząt zatrucie sansewierią przebiega intensywniej. Koty i psy po zjedzeniu części rośliny często wymiotują, mają biegunkę, ślinią się i tracą apetyt. Może pojawić się ospałość, nadmierne picie wody lub unikanie jedzenia. U niektórych osobników występują trudności z poruszaniem się, chwiejność, drżenie kończyn. Objawy mogą się nasilać w ciągu kilku godzin od spożycia i wymagają obserwacji.
Czas trwania objawów zależy od ilości przyjętej substancji toksycznej oraz od indywidualnej wrażliwości organizmu. W większości przypadków ustępują samoistnie po kilku do kilkunastu godzinach, ale niektóre zwierzęta mogą wymagać interwencji weterynaryjnej.
Co zrobić w przypadku zatrucia sansewierią?
W przypadku podejrzenia zatrucia sansewierią u człowieka należy zachować spokój i ocenić, ile rośliny mogło zostać spożyte. Jeśli objawy są łagodne i ograniczają się do bólu brzucha lub nudności, zazwyczaj wystarczy obserwacja oraz podanie wody do picia. Nie należy prowokować wymiotów bez konsultacji medycznej. Jeżeli objawy się nasilają lub dotyczą dziecka, wskazany jest kontakt z lekarzem lub ośrodkiem toksykologicznym. Można też skorzystać z infolinii toksykologicznej, dostępnej w większych miastach.
W razie kontaktu soku rośliny ze skórą, miejsce należy umyć letnią wodą z łagodnym mydłem. Jeżeli pojawi się reakcja alergiczna lub silne podrażnienie, warto zastosować preparat łagodzący lub skontaktować się z dermatologiem. W przypadku dostania się soku do oczu należy je dokładnie przepłukać czystą wodą przez kilka minut.
Zwierzę, które mogło zjeść fragment sansewierii, powinno zostać od razu odizolowane od rośliny. Należy sprawdzić, czy występują objawy takie jak ślinotok, wymioty, ospałość, brak apetytu. Jeśli symptomy są wyraźne lub nasilają się w ciągu kilku godzin, należy jak najszybciej skontaktować się z weterynarzem. Nie powinno się samodzielnie podawać żadnych leków ani prowokować wymiotów bez konsultacji ze specjalistą.
Jak bezpiecznie uprawiać sansewierię w domu?
Sansewieria jest rośliną, którą można bezpiecznie uprawiać w domu pod warunkiem zachowania kilku podstawowych środków ostrożności. Przede wszystkim należy umieścić ją poza zasięgiem dzieci i zwierząt. Dobrze sprawdzają się wysokie półki, szafki, regały oraz wiszące kwietniki. W przypadku kotów, które potrafią wspinać się i zrzucać doniczki, warto rozważyć ustawienie rośliny w pomieszczeniu, do którego nie mają dostępu.
Roślina nie wymaga częstego przesadzania ani przycinania. Jednak jeśli liście zostaną uszkodzone lub złamane, należy je ostrożnie usunąć, unikając rozprysku soku. Warto nosić rękawiczki ochronne podczas pielęgnacji, szczególnie jeśli skóra rąk jest delikatna lub podatna na podrażnienia. Po zakończeniu prac pielęgnacyjnych należy umyć ręce, nawet jeśli nie doszło do bezpośredniego kontaktu z sokiem.
Doniczka z sansewierią powinna być stabilna, najlepiej z ciężkim dnem. Ogranicza to ryzyko jej przypadkowego przewrócenia przez zwierzę lub dziecko. Nie zaleca się stawiania rośliny na parapecie, jeśli pod oknem często przebywają domownicy lub pupile. Podczas wietrzenia pomieszczenia silny przeciąg może także przewrócić lekką doniczkę.
Warto regularnie usuwać opadłe liście oraz fragmenty rośliny, które mogą trafić na podłogę. Nawet niewielkie kawałki mogą zostać połknięte przez ciekawskie zwierzę lub małe dziecko. Utrzymywanie czystości wokół rośliny zmniejsza ryzyko przypadkowego kontaktu z jej toksycznymi częściami.
Warto przeczytać: Jakie są odmiany sansewierii?
