Balkon to często jedyna namiastka ogrodu, jaką mamy w zasięgu ręki. Odpowiednio dobrane rośliny mogą zmienić go w kwitnącą oazę – pełną kolorów, zapachów i zieleni. Ale żeby kwiaty rzeczywiście cieszyły oko przez cały sezon, trzeba przede wszystkim dobrać je do warunków, jakie panują w danym miejscu. Słońce, cień, wiatr czy ograniczony dostęp do wody – wszystko to ma znaczenie. W tym poradniku podpowiadamy, na co zwrócić uwagę przy wyborze kwiatów balkonowych i jakie gatunki sprawdzą się najlepiej w różnych warunkach.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze kwiatów balkonowych?
Dobór roślin balkonowych powinien zawsze zaczynać się od oceny warunków, w jakich będą rosnąć. Ekspozycja na słońce, narażenie na wiatr, a także możliwość regularnej pielęgnacji mają bezpośredni wpływ na to, które gatunki się sprawdzą, a które z czasem osłabną lub przestaną kwitnąć.
Najważniejszym czynnikiem jest kierunek, na który wychodzi balkon. Balkony południowe i południowo-zachodnie są przez wiele godzin wystawione na intensywne słońce. Rośliny umieszczone w takich miejscach muszą dobrze znosić upały, a podłoże nie może przesychać zbyt szybko. Z kolei balkony północne i wschodnie to miejsca chłodniejsze, gdzie promieniowanie słoneczne dociera słabiej lub tylko rano – tam sprawdzą się gatunki cieniolubne lub tolerujące półcień.
Trzeba też brać pod uwagę wiatr. Na wyższych piętrach lub w otwartych przestrzeniach może być on silny i regularny, co wymaga stosowania roślin o mocnych pędach lub niewysokim pokroju. Dobrze, jeśli doniczki są odpowiednio dociążone – zbyt lekkie mogą się przewracać.
Jeśli na balkonie nie ma możliwości zamontowania systemu nawadniania, warto postawić na gatunki odporne na przesuszenie lub takie, które dobrze znoszą okresy chwilowego braku podlewania. Przy roślinach wymagających stałej wilgotności trzeba zaplanować podlewanie codzienne – szczególnie w czasie upałów.
Na koniec warto uwzględnić funkcję, jaką mają pełnić rośliny. Jedne będą dekorować balustradę, inne stworzą zieloną zasłonę, jeszcze inne posłużą do sadzenia w skrzynkach lub dużych donicach jako tło dla bardziej okazałych kompozycji. Rośliny na balkon nie muszą być tylko sezonowe – wiele gatunków dobrze znosi chłody i może pozostawać w donicach przez cały rok.
Wytrzymałe kwiaty na balkon słoneczny
Stanowisko południowe i południowo-zachodnie to warunki, w których wiele gatunków roślin balkonowych nie radzi sobie z powodu intensywnego nasłonecznienia i wysokiej temperatury. Promieniowanie dociera tam przez większą część dnia, podłoże nagrzewa się szybciej, a wilgoć znika z donic w ciągu kilku godzin. Rośliny przeznaczone do takich miejsc muszą dobrze znosić silne światło, suchsze powietrze i okresowe przesuszenie podłoża. Niektóre wymagają regularnego nawożenia lub podlewania, ale ich odporność na słońce i zdolność do utrzymania kwitnienia przy dużej ekspozycji świetlnej sprawia, że są bezpiecznym wyborem w wymagających warunkach.
- Pelargonia bluszczolistna – dobrze znosi wysoką temperaturę, tworzy przewieszające się pędy i kwitnie przez cały sezon przy regularnym nawożeniu.
- Pelargonia rabatowa – zachowuje zwarty pokrój i odporność na silne nasłonecznienie, nie traci turgoru nawet przy czasowym spadku wilgotności.
- Petunia ogrodowa – radzi sobie z pełnym słońcem, dobrze się rozkrzewia i kwitnie obficie, wymaga systematycznego usuwania przekwitłych kwiatów.
- Surfinia – intensywnie rośnie i tworzy długie pędy, potrzebuje żyznego podłoża i regularnego podlewania, ale dobrze znosi mocne słońce.
- Gazania – rozwija kwiaty wyłącznie przy silnym nasłonecznieniu, toleruje okresowe przesuszenie i preferuje przepuszczalne podłoże.
- Portulaka wielkokwiatowa – jako sukulent nie wymaga częstego podlewania, potrzebuje stanowiska bardzo słonecznego i suchszego podłoża.
- Sanwitalia rozesłana – zachowuje niski, zwarty pokrój, dobrze radzi sobie z upałem i suchym powietrzem, kwitnie długo i regularnie.
Wytrzymałe kwiaty na balkon półcienisty/cienisty
Balkony z ekspozycją północną lub wschodnią mają ograniczony dostęp do światła. Słońce pojawia się wcześnie rano lub w ogóle nie dociera bezpośrednio do podłoża. W takich warunkach rośliny światłolubne tracą zdolność do kwitnienia i nie zachowują zwartego pokroju. Na stanowiskach półcienistych lub cienistych najlepiej sprawdzają się gatunki, które tolerują ograniczone nasłonecznienie i nie reagują negatywnie na wyższy poziom wilgoci w powietrzu. Większość z nich rośnie stabilnie w chłodniejszym mikroklimacie i nie wymaga intensywnego podlewania.
- Begonia bulwiasta – dobrze rośnie w cieniu, tworzy duże, pełne kwiaty i zachowuje jędrne liście nawet przy podwyższonej wilgotności.
- Begonia stale kwitnąca – utrzymuje kwitnienie przez cały sezon, toleruje zarówno półcień, jak i krótkie okresy z większą ilością światła.
- Fuksja – tworzy kaskadowe kwiaty, nie wymaga bezpośredniego słońca, najlepiej rośnie w chłodniejszych i bardziej osłoniętych miejscach.
- Niecierpek Walleriana – kwitnie nawet w głębokim cieniu, dobrze znosi wysoką wilgotność powietrza i nie potrzebuje intensywnego nawożenia.
- Niecierpek nowogwinejski – ma grubsze pędy i większe kwiaty niż inne odmiany, potrzebuje więcej wody, ale rośnie stabilnie w półcieniu.
- Bluszcz pospolity – pełni funkcję rośliny tła, nie wymaga słońca, dobrze się pnie i tworzy gęstą zieloną masę przez cały sezon.
- Paprocie balkonowe (np. nerecznica, języcznik) – tolerują cień, nie potrzebują kwitnienia do efektu dekoracyjnego, dobrze znoszą warunki wilgotne i chłodniejsze.
Rośliny balkonowe odporne na wiatr i chłodniejsze dni
Na balkonach wystawionych na silne podmuchy wiatru lub zlokalizowanych w chłodniejszych strefach miejskich warunki uprawy różnią się od tych, które występują w osłoniętych, nagrzewających się lokalizacjach. Rośliny w takich miejscach są narażone na uszkodzenia mechaniczne, szybszą utratę wilgoci i większe wahania temperatury. Wybrane gatunki muszą być odporne na fizyczne działanie wiatru oraz stabilne pod względem termicznym. Część z nich dobrze radzi sobie nawet wtedy, gdy temperatura spada wyraźnie poniżej poziomu komfortu dla typowych roślin balkonowych. Poniżej znajdują się odmiany, które sprawdzają się w takich warunkach bez konieczności intensywnej pielęgnacji.
- Lawenda wąskolistna – ma zdrewniałą podstawę, dobrze znosi wiatr, suchsze podłoże i niższą temperaturę, kwitnie długo i przyciąga owady zapylające.
- Werbena ogrodowa – posiada elastyczne pędy, które nie łamią się pod wpływem wiatru, a jej kwitnienie nie słabnie przy niższych temperaturach.
- Rozmaryn lekarski – pełni funkcję ozdobną i użytkową, ma zwarty pokrój i dobrze znosi wahania temperatury, sprawdza się również jako roślina całoroczna w pojemnikach.
- Tymianek właściwy – odporny na wiatr, suchą glebę i chłodniejsze noce, nadaje się do uprawy na balkonach z ograniczonym nasłonecznieniem.
- Mięta pieprzowa – rozrasta się silnie, nie traci wigoru w chłodniejszym powietrzu, dobrze znosi wilgoć i lekkie przewiewy.
- Bratek ogrodowy – kwitnie nawet przy obniżonej temperaturze, toleruje chłód, może być sadzony wcześnie wiosną i późną jesienią.
- Stokrotka trwała – zachowuje zwartą formę przy silnym wietrze, a jej kwiaty utrzymują się długo przy niższych temperaturach.
Jak łączyć kolory kwiatów na balkonie?
Zestawiając rośliny kwitnące w pojemnikach balkonowych, warto wcześniej zaplanować, jak będą wyglądały wspólnie na tle ściany, balustrady i innych elementów przestrzeni. Kolory kwiatów, liści oraz donic powinny ze sobą współgrać, żeby kompozycja była spójna i nieprzypadkowa. W silnym słońcu najlepiej prezentują się barwy intensywne i nasycone, takie jak czerwienie, fiolety, pomarańcze i głęboka żółć. W cieniu z kolei lepiej wyglądają jasne i chłodne odcienie, czyli biel, róż pastelowy, błękit i lawenda. Przy balkonach północnych lub osłoniętych trzeba brać pod uwagę to, że kolory mogą wydawać się bardziej przygaszone.
W jednej kompozycji warto ograniczyć się do dwóch lub trzech kolorów, które albo kontrastują ze sobą, albo należą do tej samej gamy. Silny kontrast — jak żółty z fioletowym, czerwony z białym, różowy z pomarańczowym — może być mocny wizualnie, ale wymaga staranności w rozmieszczeniu roślin, żeby nie sprawiały wrażenia przypadkowego zestawienia. Jeśli balkon ma być spokojny i jednolity, lepiej sięgnąć po odcienie zbliżone do siebie, np. różne tony różu lub błękitu, które przechodzą między sobą płynnie.
Ważne jest także to, jak kwiaty zachowują się w czasie sezonu. Niektóre gatunki zmieniają odcień w miarę przekwitania albo blakną przy silnym nasłonecznieniu. Warto to wziąć pod uwagę, planując rozmieszczenie kolorów na większej przestrzeni. Powtórzenie tego samego koloru w różnych punktach balkonu porządkuje całość i buduje wrażenie harmonii. Można to osiągnąć przez zastosowanie tych samych odmian w różnych donicach albo przez użycie powtarzających się akcentów w postaci osłonek czy dodatków. Taki układ działa lepiej niż pojedyncze, mocne akcenty, które przyciągają uwagę, ale zaburzają równowagę kompozycji.
Gdzie kupować kwiaty balkonowe i na co uważać?
Rośliny warto kupować tam, gdzie można je obejrzeć z bliska i ocenić w jakiej są kondycji. W szkółkach i punktach ogrodniczych widać, jak były prowadzone – czy mają zdrowy pokrój, czy rosły równomiernie i czy nie były przelane. Takie miejsca pracują z materiałem roślinnym na bieżąco, więc nie sprzedają go w oderwaniu od sezonu. Egzemplarze są zwykle zahartowane, co zmniejsza ryzyko szoku po przesadzeniu.
Liście powinny być jędrne, bez plam i bez zniekształceń. Jeśli pędy są długie i cienkie, roślina rosła w zbyt dużym zagęszczeniu albo bez światła. Mokre, zasklepione podłoże to pierwszy sygnał, że z korzeniami dzieje się coś nie tak. Widoczny, biały system korzeniowy w dolnej części doniczki to dobry znak, ale jeśli roślina zaczyna już przerastać przez otwory, będzie wymagała natychmiastowego przesadzenia. Egzemplarze z pąkami są lepsze niż te w pełni rozwinięte – dłużej kwitną i szybciej się adaptują.
Sklepy wielkopowierzchniowe, bazary i tymczasowe stoiska sprzedają często materiał, który był długo w transporcie, stał w zamknięciu albo był podlewany nieregularnie. Rośliny mogą wyglądać dobrze przez kilka dni, ale później słabną, bo system korzeniowy nie zdążył się rozwinąć. Brak oznaczeń odmiany i gatunku utrudnia pielęgnację, a to prowadzi do błędów, których można było uniknąć.
Kupując rośliny przez internet, trzeba liczyć się z ryzykiem transportu. Dobra paczka to taka, która dotrze w 1–2 dni, w odpowiedniej temperaturze i z zabezpieczeniem korzeni. Po odebraniu nie wystawia się roślin od razu na balkon. Trzeba je wyjąć, ocenić stan, podlewać ostrożnie i odizolować od reszty na kilka dni. To wystarczy, żeby wykluczyć objawy grzybowe i zauważyć ewentualne szkodniki. Dopiero po tym czasie można je wprowadzać do kompozycji. Lepiej stracić kilka dni niż cały sezon.
